Vanaf 2026 administratieve ver­simpeling logeerzorg na acties pioniers

Logeerzorg kan een grote uitkomst bieden als zorg thuis tijdelijk niet meer lukt. Een uitkomst voor cliënten én mantelzorgers – die bovendien de zorg voor hun naaste beter kunnen blijven combineren met andere belangrijke activiteiten in het leven, die ook de samenleving ten goede komen. Maar op veel plekken is nu nog geen logeerzorg, of initiatiefnemers lopen tegen muren aan. Door het administratief en financieel aantrekkelijker te maken om logeerzorg te bieden, is veel meer mogelijk. Daar zetten pioniers, Radicale vernieuwing en de initiatiefgroep logeerzorg zich al langer voor in, en nu hebben we ook een eerste versimpeling bewerkstelligd.

“Dit is hard nodig omdat er op veel plekken in het land nog geen passend logeeraanbod bestaat. Aanbieders laten zich weerhouden door de complexiteit die logeerzorg kenmerkt. Met de drie wettelijke domeinen waar aanbieders mee te maken krijgen, de daarbij komende grote administratielast en de vaak niet rendabele vergoedingen.” Aan het woord is Bernadette Willemse, bestuurder van de Reigershoeve (deelnemer Radicale vernieuwing). Omdat ze gelooft dat het anders kan en moet, is ze al jaren actief om ondanks dat het nodeloos ingewikkeld gemaakt is, toch logeerzorg te realiseren voor zo’n tachtig tot honderd mensen per jaar. Behalve dat de bestuurder – samen met meer pioniers – anderen helpt om dit ook te doen, is ze ook actief om de manieren waarop logeerzorg geregeld wordt te versimpelen. En dat begint zijn vruchten af te werpen.

Aanbieden logeerzorg nu administratief simpeler

Voor (flexibel) logeren binnen de ouderenzorg (verpleging en verzorging) is geen zorgtoewijzing meer nodig. Dat is – mede dankzij de genoemde inspanningen – sinds begin dit jaar opgenomen in het ‘voorschrift zorgtoewijzing’ van Zorgverzekeraars Nederland. Dit is een grote winst, aangezien het regelen van deze zorgtoewijzing met de coördinator zorg thuis en het zorgkantoor, en het invullen van de rekenmodule, de nodige administratieve handelingen met zich meebracht. 

Gewoon een weekend weg is zo ingewikkeld gemaakt dat mensen er vaak niet aan beginnen. Met alle – ook maatschappelijke – gevolgen van dien. 

“Doorbraak”

“Het is vanuit onze ambitie bezien natuurlijk nog een veel te kleine stap.” Aldus Willemse. “Maar wel een doorbraak, ook in de zin van de aandacht voor logeerzorg en het belang daarvan. Je merkt dat op allerlei tafels logeerzorg nu echt wel een serieus onderwerp is geworden, door alle inspanningen van iedereen die aan het pionieren is geweest. We hebben als Radicale vernieuwing en als initiatiefgroep logeerzorg zeker geholpen om dat voor elkaar te krijgen.”

Initiatiefgroep logeerzorg
De Initiatiefgroep Logeerzorg zet zich in voor toegankelijke en integrale logeerzorg. In deze groep werken aanbieders van logeerzorg samen met landelijke kennis- en belangenorganisaties om praktijkervaring, kennis en beleid met elkaar te verbinden. De initiatiefnemers vanuit de praktijk zijn Marjoleine van den Broek (Het Buitenhuis, Wijdewormer), Dorien Vonk (voormalig projectleider logeerzorg dementienetwerk Breda), Bernadette Willemse (De Reigershoeve, Heemskerk), Dyane Driessen (projectmanager logeerzorg Noord-Holland) en Anne de Groote (Twentse Koers). Daarnaast zijn Dementie Netwerk Nederland, Alzheimer Nederland, MantelzorgNL, Vilans en Movisie betrokken als landelijke kennis- en netwerkpartners.

Ideaal

Bernadette Willemse: “Voor ons staat het ideaal om te komen tot integrale en laagdrempelige logeerzorg voorop. Dat betekent de mogelijkheid om te logeren zonder dat daar eerst een beschikking voor nodig is binnen de Wmo of een zorgtoewijzing binnen de Wlz. ‘Integraal’ betekent voor ons dat er sprake is van één integraal product waarmee we zowel logee, een fijne daginvulling, eten en drinken, nabijheid en persoonlijke verzorging kunnen bieden, als medicatie verstrekken en indien nodig verpleegtechnische handelingen verrichten. Voor logees die vanuit de Wlz, maar ook vanuit de Wmo komen logeren. Dat het Wmo-tarief nu niet voorziet in het stuk persoonlijke verzorging, medicatie verstrekken en verpleegtechnische handelingen, is wat ons betreft een groot gemis. Dat betekent dat daarom op dit moment een aanvullende indicatie wijkverpleging nodig is om deze zorg vergoed te krijgen. Vaak niet haalbaar voor aanbieders die geen afspraken hebben met zorgverzekeraars en geen wijkverpleegkundige niveau 5 in dienst hebben. En administratief zeer bewerkelijk omdat er een indicatie aangevraagd moet worden, zelfs voor een logee die mogelijk maar twee nachten komt.
We zijn nog steeds niet zover dat dit ideaal werkelijkheid is geworden. Maar aan het begin van het nieuwe jaar is er wel een stap in de goede richting gezet.”

“Eerste stap”

“Het gesprek over dit onderwerp met VWS en Radicale vernieuwing is in 2023 begonnen met een werkbezoek van zorgorganisaties in ons netwerk, VWS en Zorginstituut Nederland aan vernieuwer de Reigershoeve,” vertelt Vera Jansweijer, coördinator Radicale vernieuwing. “De deelnemers aan het werkbezoek werden pratende wijs meegenomen in logeerzorg als voorbeeld van waar wetten en regels de bedoeling in de weg zitten, als je niet oppast. De VWS-directeur langdurige zorg zei toen dat dit inderdaad niet de bedoeling kon zijn en dat zij het graag op wilden pakken om hier versimpeling in aan te brengen. Daarna zijn er allerlei overleggen geweest met VWS en andere systeempartijen, radicale vernieuwers en mensen uit de initiatiefgroep logeerzorg, wat uiteindelijk mede heeft geleid tot deze eerste stap.” 

“Doel: de dingen zo eenvoudig mogelijk organiseren. Zodat het menselijke, de relatie steeds het uitgangspunt kan zijn. Alleen dat doen wat daar aan bijdraagt.”

Bernadette Willemse vertelt verder dat pioniers elkaar rond 2023 ook opzochten in de initiatiefgroep logeerzorg. “We hebben met de initiatiefgroep op een gegeven moment een document gemaakt waarin we alles hebben opgeschreven, waarvan we dachten: daar moet iets mee als het gaat om logeren. En toen hebben wij gezegd, laten we dan met Radicale vernieuwing met die systeempartijen daar het contact over hebben, dus met de ambtenaren van VWS en met ZN (Zorgverzekeraars Nederland) en VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten).”

Stap verder

De Reigershoeve heeft het in de eigen regio intussen ook sinds 2023 zo ver, dat zes gemeentes gezegd hebben dat voor logeerzorg geen Wmo-beschikking nodig is. Er zijn nog meer plekken in het land waar het al zo geregeld is, zoals in regio Zaanstreek Waterland waar Het Buitenhuis actief is. Wederzijds vertrouwen begint zo meer te ontstaan, wat het ook mogelijk maakt dat er echt samengewerkt wordt. En dat beleid meer en meer aangesloten kan worden op waar mensen lokaal behoefte aan hebben.

Mócht er nog wat tijd nodig zijn voor het realiseren van een integraal Wmo tarief, zou een praktijkvoorbeeld uit het zuiden van het land wat Willemse betreft tijdelijk soelaas kunnen bieden. “Bij zorgverzekeraar CZ hebben ze in die regio afspraken gemaakt dat aanbieders een vast (dag)tarief mogen declareren voor logees. Zonder dat daar een heel ingewikkelde procedure aan ten grondslag hoeft te liggen. Zoiets hebben wij ook al eens voorgesteld in onze regio: kunnen we niet met een lumpsum bedrag gaan werken, of wat dan ook?”

Vervolgstappen

Logeerzorg is opgenomen in het nieuwe Hoofdlijnenakkoord ouderenzorg (HLO), dat ruimte biedt voor de gewenste oplossingen, mede dankzij de inspanningen van de pioniers en landelijke beweging. “Vanuit de initiatiefgroep logeerzorg blijven we dit onder de aandacht brengen op de plekken waar beleid gemaakt wordt. En we geven bijvoorbeeld input voor een aantal onderzoeken die nu uitgevoerd worden. De gesprekken vanuit Radicale vernieuwing met het ministerie en de initiatiefgroep gaan ook door.“

• Wil je meer weten? Of is het in jouw gemeente nog wel zo dat een Wmo-beschikking voorwaarde is om logeerzorg te kunnen declareren? Schuif kosteloos aan bij de lunchbijeenkomsten van de initiatiefgroep logeerzorg, en krijg handvatten om volgende stappen te kunnen zetten. De volgende is 10 maart.
• Om bewustzijn over het belang van en uitdagingen rondom logeerzorg te vergroten worden vanaf deze week praktijkvoorbeelden van logeerzorg in verschillende sectoren gedeeld via movisie.nl/logeerzorg. 
• De versimpeling die vanaf begin dit jaar van kracht is, is nog niet altijd even bekend bij zorgaanbieders en zorgkantoren. Dus fijn als je mee kunt helpen om dit bij zoveel mogelijk mensen onder de aandacht te brengen. Zodat zorgaanbieders, zorginkopers en natuurlijk cliënten en naasten er hun voordeel mee kunnen doen.